Wie als ondernemer of dga naar Portugal emigreert, krijgt bij vertrek een conserverende aanslag over de meerwaarde van zijn aandelen, met uitstel van betaling zonder zekerheid omdat Portugal in de Europese Unie ligt. Het verdrag met Portugal laat Nederland daarna nog tien jaar heffen als u uw bv verkoopt, beperkt de Nederlandse belasting op dividend tot 10 procent en bevat een pensioenregeling die Nederland al jaren wil aanscherpen.
Fiscaal is emigreren naar Portugal een volwaardige emigratie: Nederland legt een aanslag op uw aandelen, het verdrag verdeelt daarna de heffing, en hoe u uw bv na de verhuizing bestuurt, bepaalt mede wat u betaalt.
In het kort
- Bij vertrek volgt een conserverende aanslag over de meerwaarde van uw aandelen, met uitstel zonder verzoek en zonder zekerheid, voor onbepaalde tijd.
- Het verdrag Nederland-Portugal van 1999 laat Nederland bij een belang van ten minste 5 procent tot tien jaar na vertrek heffen over de verkoop van uw aandelen, zolang de conserverende aanslag nog openstaat (artikel 13, vijfde lid).
- Nederlandse belasting op dividend aan u als inwoner van Portugal is beperkt tot 10 procent (artikel 10, tweede lid).
- Salaris voor bestuurswerk dat u in Portugal verricht, valt onder het werknemersartikel, en een fictief gebruikelijk loon kan Nederland onder dit verdrag niet belasten.
- Nederland mag uw pensioen alleen belasten als Portugal het laag belast en de uitkeringen boven 10.000 euro per jaar komen, of bij afkoop vóór de ingangsdatum (artikel 18, tweede en derde lid). Een aangepast pensioenartikel is er nog niet.
Verhuist u als dga naar Portugal? Het emigratiememorandum brengt uw vertrek in kaart: conserverende aanslag, bestuur van de bv, dividend, salaris, pensioen en het verdrag met Portugal. Daarna begeleiden wij het traject tot en met het M-biljet en de aangiften na vertrek.
Emigratiememorandum voor de dga: vanaf EUR 3.500 excl. btw (EUR 4.235 incl. btw), vaste prijs vooraf. Emigratie van de dga →
Stel uw vraag per e-mailVertrouwelijk. Vaste prijs vooraf. Advies en uitvoering uit één hand. Aangesloten bij het Register Belastingadviseurs.
Welk belastingverdrag geldt bij emigreren naar Portugal als dga?
Het geldende verdrag is het verdrag tussen Nederland en Portugal tot het vermijden van dubbele belasting, gesloten te Porto op 20 september 1999 (Trb. 1999, 180). Het is op 11 augustus 2000 in werking getreden (Trb. 2000, 88) en geldt vanaf 1 januari 2001 (artikel 33).
Een wijzigingsprotocol is er nooit gekomen. Wel werkt sinds 2021 het multilaterale verdrag tegen belastingontwijking (MLI) door, onder meer in de antimisbruikregels en de voorkoming van dubbele belasting; de artikelen over aandelen, dividend, bestuurders en pensioen raakt het niet. Over aanpassing van het pensioenartikel is nog niets gesloten.
Wanneer woont u fiscaal in Portugal en niet meer in Nederland?
U woont fiscaal in Portugal zodra uw duurzame persoonlijke band met Nederland is verbroken, of zodra het verdrag u bij een woonplaats in beide landen aan Portugal toewijst. Nederland beoordeelt dat naar de omstandigheden (artikel 4 AWR): waar uw gezin woont, of uw Nederlandse woning beschikbaar blijft en waar uw banden liggen. Wie de woning in Nederland aanhoudt, kan voor beide landen inwoner zijn.
Het verdrag wijst dan één woonstaat aan (artikel 4, tweede lid): eerst het duurzaam tehuis, daarna het middelpunt van uw levensbelangen. Of u in Portugal inwoner bent, bepaalt het Portugese recht. Laat die kant ter plaatse toetsen.
Wat gebeurt er bij vertrek met uw aandelen?
Op het moment dat u ophoudt binnenlands belastingplichtig te zijn, geldt uw aanmerkelijk belang als vervreemd tegen de waarde in het economische verkeer (artikel 4.16, eerste lid, onderdeel h, Wet IB 2001). Over het verschil met uw verkrijgingsprijs volgt een conserverende aanslag in box 2, tegen het tarief van 2026: 24,5 procent tot en met 68.843 euro en 31 procent daarboven.
Omdat Portugal een lidstaat van de Europese Unie is, krijgt u uitstel van betaling zonder schriftelijk verzoek en zonder zekerheid (artikel 2, eerste lid, onderdeel a, Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990), voor onbepaalde tijd (artikel 2, vijfde lid). De aanslag wordt wel invorderbaar als u aandelen verkoopt, als de bv winst uitkeert of als gestort kapitaal wordt terugbetaald (artikel 25, achtste lid, Invorderingswet 1990). Meer daarover in Conserverende aanslag bij emigratie.
Mag Nederland heffen als u uw bv later verkoopt?
Ja, als u binnen tien jaar na vertrek verkoopt en de conserverende aanslag nog openstaat. De hoofdregel van het verdrag is dat winst op de verkoop van aandelen alleen in het woonland wordt belast (artikel 13, vierde lid). Het vijfde lid maakt een uitzondering: Nederland mag volgens zijn eigen wetgeving heffen over de vervreemding van aandelen in een Nederlandse vennootschap door een inwoner van Portugal die, al dan niet samen met zijn echtgenoot, of van wie een bloed- of aanverwant in de rechte lijn, ten minste vijf procent van een soort aandelen bezit.
Die bevoegdheid kent drie grenzen. U moet in de laatste tien jaren vóór het jaar van de verkoop inwoner van Nederland zijn geweest, u moest bij uw emigratie al aan de bezitseis voldoen, en Nederland mag alleen heffen voor zover er van de conserverende aanslag nog een bedrag openstaat. In wezen int Nederland dan de conserverende aanslag. Volgens het protocol behandelt Nederland uitkeringen bij een (gedeeltelijke) liquidatie en bij inkoop van eigen aandelen als dividend, niet als vermogenswinst.
Hoe wordt dividend uit uw bv belast als u in Portugal woont?
Nederland mag over dividend aan een inwoner van Portugal ten hoogste 10 procent van het brutobedrag heffen (artikel 10, tweede lid). Dat plafond ligt onder het Nederlandse tarief van 15 procent.
Ieder dividend raakt bovendien de conserverende aanslag. Het uitstel eindigt voor het uitgekeerde bedrag maal het box 2-tarief, verminderd met de Nederlandse dividendbelasting en de buitenlandse belasting die over het dividend feitelijk is geheven (artikel 25, achtste lid, onderdeel b, Invorderingswet 1990). Portugal mag het dividend als woonland ook belasten en brengt de in Nederland betaalde belasting in mindering, tot het deel van de Portugese belasting dat op dat dividend drukt (artikel 24). Een rekenvoorbeeld staat in Dividend uitkeren na emigratie.
Waar wordt uw salaris als bestuurder van de bv belast?
Dat hangt af van waar u het werk doet, en daarin wijkt het verdrag met Portugal af van de meeste andere verdragen. Bestuurdersbeloningen van een Nederlandse vennootschap mogen in Nederland worden belast, maar het verdrag bepaalt dat beloningen voor de uitoefening van een aaneengesloten werkzaamheid belastbaar zijn volgens het artikel voor werknemers (artikel 16 en artikel 15). Voor een dga die zijn bv dagelijks leidt: belast waar hij het werk verricht, dus voor werkdagen in Portugal in Portugal.
Hier zit het feit dat bijna niemand verwacht. In Nederland moet een dga een gebruikelijk loon in aanmerking nemen, ook als hij zich weinig of niets laat uitbetalen (zie Gebruikelijk loon dga). De Hoge Raad heeft beslist dat die regel onder het verdrag met Portugal niet doorwerkt: een Nederlandse fictie kan de verdeling van het heffingsrecht alleen verschuiven als kenbaar is dat Portugal dat heeft aanvaard, en daarvan was geen sprake. De gebruikelijkloonregeling bleef daarom buiten toepassing bij een in Portugal wonende dga, ook al werkte hij vanuit de vestiging van zijn bv in Nederland (HR 18 november 2016, ECLI:NL:HR:2016:2497). Wie na vertrek uit gewoonte een gebruikelijk loon blijft uitbetalen met volledige Nederlandse loonheffing, ook voor werk in Portugal, betaalt mogelijk belasting aan een land dat er geen recht op heeft, terwijl Portugal hetzelfde salaris belast. Wie alleen dividend opneemt, maakt bij iedere uitkering een deel van de conserverende aanslag invorderbaar. Reken de beloning daarom vóór vertrek door.
Wat gebeurt er met uw bv als u haar vanuit Portugal bestuurt?
Naar Nederlands recht blijft de bv in Nederland gevestigd, maar verschuift de werkelijke leiding naar Portugal, dan kan het verdrag haar aan Portugal toewijzen en volgt een eindafrekening. Een bv die naar Nederlands recht is opgericht, wordt voor de vennootschapsbelasting steeds geacht hier gevestigd te zijn (artikel 2, vijfde lid, Wet Vpb 1969). Portugal kan de bv echter als inwoner zien als zij feitelijk vanuit Portugal wordt geleid. Is een vennootschap volgens beide landen inwoner, dan geldt zij voor het verdrag als inwoner van het land waar de plaats van haar werkelijke leiding ligt (artikel 4, derde lid).
Valt die toets uit in het voordeel van Portugal, dan worden de bezittingen van de bv geacht te zijn vervreemd tegen de waarde in het economische verkeer (artikel 15c Wet Vpb 1969). Er volgt vennootschapsbelasting over stille reserves en goodwill. Binnen de EU kan die belasting op verzoek in vijf jaarlijkse termijnen worden betaald (artikel 25b Invorderingswet 1990). Voor u als aandeelhouder is de verplaatsing van de werkelijke leiding bovendien een vervreemding van uw aanmerkelijk belang (artikel 7.5, zevende lid, Wet IB 2001). Wie de bv in Nederland wil houden, legt het bestuur aantoonbaar hier.
Wat gebeurt er met uw pensioen als u in Portugal woont?
Bij vertrek worden pensioenaanspraken en lijfrenten waarvoor u in Nederland aftrek of vrijstelling had, in een conserverende aanslag betrokken (artikel 3.83 en artikel 3.136 Wet IB 2001). Zonder afkoop of een vergelijkbare handeling wordt het restant na afloop van de uitsteltermijn van ongeveer tien jaar op verzoek kwijtgescholden (artikel 25, vijfde lid, en artikel 26, tweede lid, Invorderingswet 1990). Meer daarover staat in Pensioen bij emigratie.
Over de latere uitkeringen heft in beginsel alleen Portugal (artikel 18, eerste lid). Nederland mag een hier fiscaal gefacilieerd pensioen of lijfrente ook belasten, maar alleen als drie voorwaarden samen zijn vervuld: de opbouw is in Nederland gefacilieerd, Portugal belast de uitkering niet tegen het normale tarief voor arbeidsinkomen of betrekt minder dan 90 procent ervan in de heffing, en het totaal van pensioenen, lijfrenten en socialezekerheidsuitkeringen gaat in een kalenderjaar 10.000 euro te boven (artikel 18, tweede lid). Een afkoop vóór de ingangsdatum mag Nederland ook belasten (artikel 18, derde lid), en een overdracht naar een buitenlandse uitvoerder verandert niets (artikel 18, vierde lid).
Nederland vindt dat Portugal zijn heffingsrecht in de praktijk te beperkt uitoefent en wil bij voorkeur een volledige bronstaatheffing op pensioen afspreken. De onderhandelingen daarover zijn na een eerste ronde in 2019 niet verder gekomen; volgens het kabinet wordt Portugal opnieuw benaderd (brief van de staatssecretaris van Financiën van 23 april 2026). Een nieuwe pensioenbepaling is er dus nog niet. Wie zijn oudedag op het huidige artikel bouwt, houdt rekening met wijziging.
Wat speelt er aan Portugese zijde?
Portugal heeft het bijzondere regime voor niet-gewone inwoners voor nieuwe gevallen afgeschaft, met overgangsrecht, en vervangen door een beperkter regime voor onder meer onderzoek en innovatie. Hoe uw inkomen in Portugal wordt belast, laat u toetsen door een adviseur in Portugal voordat u loon, dividend en pensioen inricht.
Hoe lang blijft Nederland erfbelasting en schenkbelasting heffen?
Tien jaar na vertrek als u Nederlander bent, en één jaar voor schenkingen. Een Nederlander die in Nederland heeft gewoond en binnen tien jaar na zijn vertrek overlijdt of een schenking doet, wordt geacht op dat moment in Nederland te hebben gewoond (artikel 3, eerste lid, Successiewet 1956). Voor schenkingen geldt daarnaast voor ieder die hier woonde een termijn van één jaar (artikel 3, tweede lid). Het verdrag beperkt dat niet.
Kerncijfers op een rij
| Onderwerp | Regel | Grondslag |
|---|---|---|
| Geldend verdrag | Gesloten 20 september 1999, in werking 11 augustus 2000, van toepassing vanaf 2001; geen wijzigingsprotocol, MLI van toepassing sinds 2021 | Trb. 1999, 180; Trb. 2000, 88; artikel 33 verdrag |
| Fictieve vervreemding bij emigratie | Meerwaarde aandelen in box 2 | Artikel 4.16, eerste lid, onderdeel h, Wet IB 2001 |
| Uitstel conserverende aanslag | Zonder verzoek en zekerheid, voor onbepaalde tijd | Artikel 25, achtste lid, IW 1990; artikel 2 Uitvoeringsregeling IW 1990 |
| Box 2-tarief 2026 | 24,5 procent tot en met 68.843 euro, 31 procent daarboven | Artikel 2.12 Wet IB 2001 |
| Heffing bij latere verkoop | Tien jaar, bij ten minste 5 procent, voor zover de conserverende aanslag openstaat | Artikel 13, vijfde lid, verdrag |
| Dividendbelasting | Ten hoogste 10 procent voor een natuurlijk persoon | Artikel 10, tweede lid, verdrag |
| Bestuurdersbeloning | Bij een aaneengesloten werkzaamheid het werknemersartikel; geen fictief gebruikelijk loon | Artikelen 15 en 16 verdrag; HR 18 november 2016, ECLI:NL:HR:2016:2497 |
| Vestigingsplaats bv | Nationaal Nederland; voor het verdrag de plaats van werkelijke leiding | Artikel 2, vijfde lid, Wet Vpb 1969; artikel 4, derde lid, verdrag |
| Pensioen en lijfrente | Woonstaat; Nederland mag heffen bij lage Portugese heffing en meer dan 10.000 euro per jaar, en bij afkoop | Artikel 18, eerste tot en met derde lid, verdrag |
| Erf- en schenkbelasting | Tien jaar na vertrek voor Nederlanders; één jaar voor schenkingen door ieder die hier woonde | Artikel 3, eerste en tweede lid, Successiewet 1956 |
Veelgestelde vragen
Moet ik zekerheid stellen voor de conserverende aanslag als ik naar Portugal emigreer?
Nee. Omdat Portugal in de Europese Unie ligt, krijgt u uitstel van betaling zonder verzoek en zonder zekerheid. Het uitstel loopt voor onbepaalde tijd en eindigt onder meer bij verkoop van de aandelen of een uitkering van dividend.
Mag Nederland nog heffen als ik mijn bv verkoop terwijl ik in Portugal woon?
Binnen tien jaar na vertrek wel, als u ten minste vijf procent van een soort aandelen bezit en voor zover de conserverende aanslag nog openstaat.
Hoeveel Nederlandse dividendbelasting betaal ik als inwoner van Portugal?
Ten hoogste 10 procent van het brutodividend. Elke uitkering maakt daarnaast een deel van de conserverende aanslag invorderbaar, verminderd met de belasting die u over het dividend al betaalt.
Moet ik als dga in Portugal nog een gebruikelijk loon in Nederland aangeven?
De Hoge Raad heeft beslist dat de Nederlandse gebruikelijkloonregeling onder het verdrag met Portugal niet doorwerkt, zodat Nederland geen fictief loon kan belasten. Salaris dat u wel ontvangt voor werk dat u in Portugal verricht, wordt in Portugal belast; voor werkdagen in Nederland mag Nederland heffen.
Wordt mijn Nederlandse pensioen in Portugal belast?
In beginsel wel. Nederland mag alleen heffen als Portugal het pensioen niet tegen het normale tarief belast of voor minder dan 90 procent in de heffing betrekt en uw uitkeringen samen meer dan 10.000 euro per jaar bedragen. Een afkoop vóór de ingangsdatum mag Nederland ook belasten.
Is het belastingverdrag met Portugal aangepast voor pensioenen?
Nee. Nederland wil een ruimere heffing over pensioen afspreken en benadert Portugal daarvoor opnieuw, maar een nieuw verdrag of protocol is er nog niet. Het pensioenartikel van het verdrag van 1999 geldt ongewijzigd.
Waarom dit maatwerk is
Voor de invordering van de conserverende aanslag is emigreren naar Portugal een binnen-Europese formaliteit. Maar het verdrag van 1999 wijkt op twee punten af van wat een dga gewend is: het salaris volgt de plaats waar u werkt, en de Nederlandse pensioenclaim hangt af van hoe Portugal uw pensioen belast, met een verdrag dat Nederland wil wijzigen. Hoe u zich laat betalen, van waaruit u de bv bestuurt en wanneer u verkoopt, legt u daarom vóór vertrek vast, samen met de waardering van de bv.
Wij begeleiden de emigratie van dga's van voorbereiding tot de aangiften na vertrek, naast uw accountant of met overname van de aangiften. Voor de Portugese kant stemmen wij af met uw adviseur in Portugal.
Stand van wet- en regelgeving: november 2026.
De informatie op deze pagina is van algemene en informatieve aard en vormt geen fiscaal, juridisch of financieel advies. Bedragen en percentages gelden voor 2026 en kunnen wijzigen. Voor toepassing op uw specifieke situatie adviseren wij u graag persoonlijk.
Wilt u weten wat uw verhuizing naar Portugal uw bv kost? Het emigratiememorandum rekent uw conserverende aanslag, dividend, salaris en pensioen door onder het verdrag met Portugal, en laat zien wat er gebeurt als u de bv vanuit Portugal bestuurt. Daarna begeleiden wij de uitvoering en de aangiften na vertrek.
Emigratiememorandum voor de dga: vanaf EUR 3.500 excl. btw (EUR 4.235 incl. btw), vaste prijs vooraf. Emigratie van de dga →
Stel uw vraag per e-mailVertrouwelijk. Vaste prijs vooraf. Advies en uitvoering uit één hand. Aangesloten bij het Register Belastingadviseurs.