Bedrijfsopvolging en estate planning

Bougainville Tax begeleidt ondernemers, dga's en vermogende families bij de overdracht van een onderneming of vermogen aan de volgende generatie, aan het management of aan een koper. Als fiscalisten en register belastingadviseurs in Rijswijk combineren wij de bedrijfsopvolgingsregeling, de doorschuifregeling voor aandelen, schenken bij leven en het testament tot één plan. Het kernprobleem is tijd: de faciliteiten die een overdracht betaalbaar houden, stellen eisen die jaren voor en na de overdracht gelden, en wie pas begint als de opvolging zich aandient, ontdekt dat de belangrijkste keuzes dan al vastliggen.

Wij benaderen opvolging en estate planning daarom als een meerjarig plan, waarin de onderneming, het privévermogen en de familieverhoudingen in samenhang worden geregeld. Na het advies houden wij uw fiscale positie bij en verzorgen wij de aangiften die bij de overdracht horen.

In het kort

• Wat: fiscaal advies bij bedrijfsopvolging en estate planning: bedrijfsopvolgingsregeling, doorschuifregeling, schenken of vererven, verkoop via de holding en het testament.
• Voor wie: dga's en ondernemers die hun bedrijf willen overdragen, en particulieren en families die hun vermogen fiscaal verstandig willen doorgeven, ook over de grens.
• Hoe: eerst de huidige structuur en het doel vaststellen, dan de route kiezen en doorrekenen, dan de structuur tijdig aanpassen en de termijnen bewaken.
• Startproduct: de Review fiscale positie bv en dga voor EUR 995 excl. btw (EUR 1.203,95 incl. btw) of de Review fiscale positie particulier voor EUR 495 excl. btw (EUR 598,95 incl. btw); het opvolgingsplan zelf op offerte.
• Uitvoering: aangiften schenk- en erfbelasting, inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting in het jaar van overdracht, naast uw huidige accountant, of in zijn plaats.

Wanneer begint u met bedrijfsopvolging?

Bij voorkeur jaren voordat de overdracht plaatsvindt. De bedrijfsopvolgingsregeling stelt eisen aan hoe lang de schenker of erflater het belang heeft gehouden, en aan hoe lang de verkrijger de onderneming voortzet. Een herstructurering die beleggingsvermogen afsplitst van het ondernemingsvermogen, of een holding die een verkoop mogelijk maakt, moet ook een aanloop hebben voordat zij fiscaal goed werkt.

Wie vroeg begint, kan de overdracht bovendien spreiden over meerdere jaren en meerdere verkrijgers, en de keuzes van nu afstemmen op de familieverhoudingen van straks. Wie laat begint, heeft vooral nog de keuze tussen wat er al ligt. Een plan met een tijdlijn, waarin per jaar staat welke stap wordt gezet, is daarom het eerste resultaat van ons advies.

Wat houdt de bedrijfsopvolgingsregeling in?

De bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) maakt het mogelijk om ondernemingsvermogen met een aanzienlijke vrijstelling te schenken of na te laten, zodat de continuïteit van het bedrijf niet in gevaar komt door de schenk- of erfbelasting. Over de waarde van het ondernemingsvermogen geldt tot een bepaald bedrag een volledige vrijstelling en daarboven een gedeeltelijke vrijstelling. Voor de belasting die resteert, kan onder voorwaarden uitstel van betaling worden verkregen.

De regeling geldt zowel voor een eenmanszaak of personenvennootschap als voor aandelen in een bv die een onderneming drijft. Zij is de afgelopen jaren op onderdelen aangescherpt, en de politieke discussie over de regeling loopt door. Wij toetsen uw situatie aan de voorwaarden zoals die op het moment van overdracht gelden, en houden bij wat wijzigingen voor uw plan betekenen.

Welke voorwaarden van de BOR vragen om voorbereiding?

Drie voorwaarden bepalen in de praktijk of u de regeling kunt benutten. De eerste is dat er sprake moet zijn van ondernemingsvermogen: beleggingsvermogen in de bv, zoals overtollige liquiditeiten, verhuurd vastgoed of een effectenportefeuille, valt in beginsel buiten de faciliteit. De tweede is de bezitseis: de schenker of erflater moet het belang een bepaalde periode voor de overdracht hebben gehouden. De derde is de voortzettingseis: de verkrijger moet de onderneming na de overdracht een aantal jaren voortzetten en het belang aanhouden.

Juist omdat deze eisen voor en na de overdracht gelden, bepaalt de voorbereiding of de regeling straks binnen bereik ligt. Wij brengen in kaart welk deel van de waarde als ondernemingsvermogen kwalificeert, of een herstructurering dat deel kan vergroten, en welke termijnen in uw situatie lopen. Hoe overtollig vermogen in de bv de positie beïnvloedt, beschrijven wij ook op Structurering voor ondernemer en dga.

Schenken of vererven: wat is het fiscale verschil?

Het verschil zit minder in het tarief dan in de regie. Bij overlijden gaat vermogen over en wordt erfbelasting geheven over wat er op dat moment is; bij leven kunt u schenken, de overdracht spreiden over meerdere jaren en de vrijstellingen per verkrijger benutten. Wie tijdig en gepland schenkt, houdt zelf de hand aan wie wat krijgt en wanneer.

Schenken heeft ook keerzijden: wat u weggeeft, heeft u zelf niet meer, en een schenking is lastig terug te draaien. Daarom rekenen wij beide routes door, met aandacht voor uw eigen inkomensbehoefte na de overdracht. De vrijstellingen en tarieven waarmee u rekent, staan in Hoe werkt schenk- en erfbelasting? →.

Hoe werkt de doorschuifregeling voor een aanmerkelijk belang?

Bij een schenking of vererving van aandelen in uw bv ontstaat naast schenk- of erfbelasting ook een afrekenmoment in box 2: de overdracht geldt als vervreemding van het aanmerkelijk belang. De doorschuifregeling voorkomt dat u op dat moment moet afrekenen. Onder voorwaarden schuift de belastingclaim door naar de verkrijger, die de oorspronkelijke verkrijgingsprijs overneemt en pas afrekent bij een latere verkoop.

Ook hier gelden voorwaarden, onder meer aan het ondernemingskarakter van de vennootschap en, bij schenking, aan de verkrijger. De samenloop van schenk- of erfbelasting met de inkomstenbelasting over hetzelfde belang vraagt om een doordachte volgorde. Wij brengen beide heffingen samen in één plan, zodat ze elkaar niet doorkruisen.

Verkoopt u aan een derde, aan de familie of aan het management?

Aan wie u overdraagt, bepaalt de fiscale route. Een verkoop aan een externe partij is vooral een kwestie van de holdingstructuur en de deelnemingsvrijstelling, zodat de verkoopwinst op het niveau van uw holding onbelast kan worden ontvangen en u zelf bepaalt wanneer u in box 2 afrekent. Een overdracht binnen de familie draait om schenking, doorschuiving en de bedrijfsopvolgingsregeling. Een management buy-out vraagt om een eigen financierings- en structuuropzet, vaak met een gefaseerde overdracht of een achtergestelde lening.

Elk van deze routes heeft zijn eigen timing en zijn eigen valkuilen. Een holding die pas kort voor een verkoop wordt ingevoegd, kan bijvoorbeeld op antimisbruikregels stuiten. Wij bepalen met u welke route past bij uw doel en bij de partij aan de andere kant, en zetten de structuur daar tijdig op in.

Hoe bepaalt u de waarde van de onderneming bij overdracht?

Elke overdracht begint bij een onderbouwde waardering, omdat zowel de schenk- of erfbelasting als de inkomstenbelasting over die waarde wordt berekend. Een te lage waarde kan tot een correctie en een verkapte schenking leiden; een te hoge waarde maakt de overdracht onnodig duur. De Belastingdienst toetst de gebruikte methode en de uitgangspunten, en bij een overdracht binnen de familie ligt de lat voor onderbouwing hoger.

Welke methode past, hangt af van de aard van het bedrijf en de reden van overdracht. Wij leggen de waardering zo vast dat zij in een discussie met de inspecteur standhoudt. De keuzes daarbij werkten wij uit in Fiscale bedrijfswaardering: welke methode kiest u? →.

Wat regelt u in uw estate planning naast de onderneming?

Een onderneming staat zelden los van de rest van uw vermogen. Uw huwelijksvermogensregime, uw testament, een schenkingsplan en de positie van uw woning en ander vastgoed bepalen samen hoe uw nalatenschap straks uitpakt en wat de heffing daarover is. Een goed testament en een doordachte vermogensverdeling kunnen de erfbelasting aanzienlijk verlagen en voorkomen dat erfgenamen vermogen moeten verkopen om de aanslag te kunnen voldoen.

Instrumenten zoals schenken op papier, het voorbehouden van vruchtgebruik en het overdragen van de eigen woning aan de kinderen kunnen de overdracht spreiden zonder dat u de zeggenschap of het inkomen direct kwijt bent. Ze kennen elk eigen voorwaarden, en de notaris legt ze vast. Wij bepalen welke combinatie past en stemmen de fiscale uitwerking af met uw notaris. De instrumenten zelf werken wij uit in Estate planning bij leven: schenken op papier, vruchtgebruik en de BOR →.

Wat als er een buitenlandse component is?

Vermogen of familie over de grens maakt de planning ingewikkelder, omdat twee stelsels tegelijk van toepassing kunnen zijn. Een vakantiewoning in Spanje, een kind dat is geëmigreerd of een onderneming met activiteiten in meerdere landen: telkens is de vraag welk land mag heffen en hoe dubbele belasting wordt voorkomen. Een Nederlander die emigreert, wordt voor de schenk- en erfbelasting nog tien jaar na vertrek geacht in Nederland te wonen, terwijl het nieuwe woonland vaak ook heft.

Een woning in het buitenland kan bovendien tot de Nederlandse nalatenschap behoren, terwijl het land waar de woning ligt zelf eveneens erfbelasting heft. Welk land mag heffen, en wat er van voorkoming van dubbele belasting terechtkomt, leest u in Erfbelasting over de grens →. Emigreert u zelf, dan hangt de planning samen met de stappen op Emigratie en internationale mobiliteit.

Wat verzorgen wij naast het plan?

Na het advies houden wij uw fiscale positie bij en verzorgen wij de uitvoering: de aangifte schenkbelasting bij elke schenking, de aangifte erfbelasting bij een nalatenschap, de aangiften inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting in het jaar van overdracht, en desgewenst de administratie en jaarrekening van de bv. Dat kan naast uw huidige accountant, of in zijn plaats. Daarnaast bewaken wij de termijnen van de bedrijfsopvolgingsregeling en de doorschuifregeling, zodat een faciliteit niet achteraf vervalt. Meer over de uitvoering leest u op Fiscale compliance en aangiften.

Waar begint u?

Een opvolgingsplan of estate plan stellen wij op maat op, op offerte. Stel uw vraag per e-mail met een korte beschrijving van uw onderneming, uw vermogen en wat u wilt bereiken; een kosteloos kennismakingsgesprek is ook mogelijk. Wilt u eerst weten waar u staat, dan is de Review fiscale positie bv en dga voor EUR 995 excl. btw (EUR 1.203,95 incl. btw) het vertrekpunt voor de ondernemer, en de Review fiscale positie particulier voor EUR 495 excl. btw (EUR 598,95 incl. btw) voor wie vooral privévermogen wil overdragen. Meer over onze aanpak voor ondernemers leest u op Voor de dga en ondernemer.

Een voorbeeld uit onze praktijk: een verhuurde woning overdragen tijdens het leven.

Veelgestelde vragen

Wat is de bedrijfsopvolgingsregeling?

De bedrijfsopvolgingsregeling is een vrijstelling in de schenk- en erfbelasting voor de overdracht van ondernemingsvermogen, zodat een bedrijf kan worden voortgezet zonder dat de belasting de continuïteit in gevaar brengt. Beleggingsvermogen valt er in beginsel buiten. Er gelden eisen aan de bezitsduur voor de overdracht en aan de voortzetting erna.

Hoe lang van tevoren moet ik bedrijfsopvolging regelen?

Bij voorkeur meerdere jaren voor de beoogde overdracht. De faciliteiten stellen eisen aan de periode waarin u het belang heeft gehouden, en een herstructurering of het invoegen van een holding heeft tijd nodig om fiscaal goed te werken. Wie laat begint, heeft minder keuzes.

Is schenken bij leven fiscaal voordeliger dan nalaten?

Vaak wel, omdat u bij leven de overdracht kunt spreiden en de vrijstellingen per verkrijger meerdere keren kunt benutten. Daar staat tegenover dat u het geschonken vermogen zelf niet meer heeft. Een doorrekening van beide routes, met aandacht voor uw eigen inkomensbehoefte, geeft het antwoord.

Wat is de doorschuifregeling bij schenking van aandelen?

Bij schenking of vererving van aandelen in een bv met een onderneming kan de inkomstenbelasting in box 2 onder voorwaarden worden doorgeschoven naar de verkrijger. De verkrijger neemt dan de oorspronkelijke verkrijgingsprijs over en rekent pas af bij een latere verkoop. Daarnaast kan de bedrijfsopvolgingsregeling gelden voor de schenk- of erfbelasting.

Hoe verkoop ik mijn bedrijf fiscaal gunstig aan een derde?

Bij een verkoop van aandelen via een holding kan de verkoopwinst onder de deelnemingsvrijstelling onbelast in de holding worden ontvangen. U bepaalt dan zelf wanneer u in box 2 afrekent. De holding moet wel tijdig en om zakelijke redenen in de structuur zijn opgenomen.

Moet ik erfbelasting betalen als ik in het buitenland woon?

Dat kan, ook na emigratie. Een Nederlander die emigreert, wordt voor de schenk- en erfbelasting nog tien jaar na vertrek geacht in Nederland te wonen. Daarnaast kan het nieuwe woonland of het land waar vastgoed ligt eveneens heffen, waarna de voorkoming van dubbele belasting moet worden beoordeeld.

Stand van wet- en regelgeving: oktober 2026.

De informatie op deze pagina is van algemene en informatieve aard en vormt geen fiscaal of juridisch advies. Voor toepassing op uw specifieke situatie adviseren wij u graag persoonlijk.

Verdieping

Onze artikelen over bedrijfsopvolging, schenken en erven en estate planning.