Bijgewerkt op 27 september 2026
Wie Nederland verlaat met een aanmerkelijk belang, krijgt een conserverende aanslag over de meerwaarde van zijn aandelen, alsof hij ze op de dag van vertrek had verkocht. Die aanslag hoeft niet direct te worden betaald, maar vervalt ook niet meer. Voor emigraties vanaf 15 september 2015 blijft het uitstel van betaling onbeperkt doorlopen, en elke dividenduitkering of verkoop na vertrek zet een deel van de aanslag om in een te betalen bedrag. Uitstel is hier geen afstel, en de keuzes die u vóór vertrek maakt, bepalen hoeveel u er later van merkt.
Op deze pagina staat wat er geconserveerd wordt, hoe het uitstel werkt binnen en buiten de Europese Unie, wat er gebeurt bij dividend, verkoop en overlijden, en welke kwijtschelding er tegenover kan staan. Voor het volledige traject van de emigrerende dga, van voorbereiding tot aangiften na vertrek, zie Emigreren naar Dubai als dga: wat gebeurt er met uw bv? →
In het kort
- Bij emigratie geldt het aanmerkelijk belang als vervreemd (artikel 4.16, eerste lid, onderdeel h, Wet IB 2001). Over de meerwaarde wordt een conserverende aanslag opgelegd.
- Ook pensioenaanspraken, lijfrenten en een kapitaalverzekering eigen woning worden geconserveerd (artikel 2.8, tweede lid, Wet IB 2001).
- Binnen de EU en EER wordt uitstel zonder zekerheid verleend; bij emigratie naar een ander land kan de ontvanger zekerheid verlangen.
- Voor emigraties vanaf 15 september 2015 is de kwijtschelding na tien jaar voor het aanmerkelijk belang vervallen. Voor pensioen en lijfrente bestaat zij nog wel.
- Elke dividenduitkering na vertrek beëindigt het uitstel naar rato; verkoop van de aandelen beëindigt het volledig.
Emigreert u met een aanmerkelijk belang, of bent u net vertrokken? Het emigratiememorandum brengt uw vertrek in kaart: de conserverende aanslag op uw aandelen, het uitstel en de zekerheid, pensioen en lijfrente, de positie van uw bv en het verdrag met uw nieuwe woonland. Daarna begeleiden wij het traject, tot en met het M-biljet en de aangiften na vertrek.
Emigratiememorandum voor de dga: vanaf EUR 3.500 excl. btw (EUR 4.235 incl. btw), vaste prijs vooraf. Emigratie van de dga →
Stel uw vraag per e-mailVertrouwelijk. Vaste prijs vooraf. Advies en uitvoering uit één hand. Aangesloten bij het Register Belastingadviseurs.
Wat is een conserverende aanslag?
Een conserverende aanslag legt een Nederlandse belastingclaim vast op het moment dat de belastingplichtige buiten bereik van de Nederlandse heffing dreigt te raken. De belasting wordt berekend en opgelegd, maar de invordering wordt opgeschort. Het doel is niet om direct te heffen, maar om de claim veilig te stellen over wat tijdens het wonen in Nederland is opgebouwd.
Voor de dga is het belangrijkste bestanddeel het aanmerkelijk belang. Houdt u, eventueel samen met uw partner, ten minste vijf procent van de aandelen in een vennootschap, dan geldt emigratie als een fictieve vervreemding. Het verschil tussen de waarde van de aandelen in het economische verkeer op het moment van vertrek en uw verkrijgingsprijs wordt belast in box 2. In 2026 bedraagt het box 2-tarief 24,5 procent tot en met 68.843 euro en 31 procent daarboven.
Welke aanspraken worden geconserveerd?
Artikel 2.8, tweede lid, Wet IB 2001 noemt drie soorten te conserveren inkomen. Naast de fictieve vervreemdingswinst uit het aanmerkelijk belang gaat het om pensioenaanspraken en lijfrenten waarvoor in Nederland aftrek is genoten of die onbelast zijn opgebouwd, en om de kapitaalverzekering eigen woning. Voor die aanspraken bestaat bij vertrek het risico dat zij later in het buitenland worden afgekocht of anders worden gebruikt dan de Nederlandse regels voorschrijven, zonder dat Nederland nog kan heffen.
Het gevolg is dat een emigratie meerdere conserverende claims kan opleveren, elk met een eigen grondslag en een eigen afloop. Wie alleen naar de aandelen kijkt, overziet maar een deel van de positie. Zeker bij een dga met pensioen in eigen beheer of een oudedagsverplichting in de bv, en met lijfrentepolissen uit het verleden, loont het om vooraf het volledige beeld te maken.
Hoe werkt het uitstel van betaling?
Het uitstel voor de conserverende aanslag over het aanmerkelijk belang is geregeld in artikel 25, achtste lid, van de Invorderingswet 1990 en in artikel 2 van de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990. Het onderscheid tussen bestemmingen is groot. Bij emigratie naar een lidstaat van de Europese Unie of de Europese Economische Ruimte wordt het uitstel verleend zonder dat u zekerheid hoeft te stellen. Dat volgt uit de rechtspraak van het Hof van Justitie over vertrekheffingen. Bij emigratie naar een ander land kan de ontvanger zekerheid verlangen, bijvoorbeeld een bankgarantie of een pandrecht op de aandelen. Welke zekerheid de ontvanger accepteert en wat er gebeurt bij een latere verhuizing, leest u in Emigreren buiten de EU: zekerheid voor de conserverende aanslag →.
Het uitstel is voorwaardelijk. U moet de ontvanger periodiek informeren, onder meer met gegevens waaruit blijkt dat er geen aandelen zijn vervreemd en geen reserves zijn uitgekeerd, zoals een jaarrekening of een verklaring van de buitenlandse belastingdienst, en met uw actuele adres. De ontvanger kan die frequentie verlagen als het invorderingsrisico gering is. Wie deze verplichtingen laat versloffen, riskeert het uitstel.
Vervalt de aanslag na tien jaar?
Voor het aanmerkelijk belang niet meer. Tot 15 september 2015 werd het restant van de conserverende aanslag na tien jaar kwijtgescholden. Met het Belastingplan 2016 is die kwijtschelding afgeschaft voor emigraties vanaf 15 september 2015, 15:15 uur. Voor wie daarna is vertrokken, blijft de aanslag onbeperkt openstaan tot zich een beëindigingsgrond voordoet. Het beeld dat de aanslag na tien jaar vanzelf verdwijnt, klopt voor de huidige generatie emigranten dus niet.
Voor pensioen en lijfrente ligt het anders. Daar loopt het uitstel op grond van artikel 25, vijfde lid, Invorderingswet 1990 tot uiterlijk het begin van het tiende jaar na het jaar van de aanslag, en kan het dan nog openstaande bedrag worden kwijtgescholden (artikel 26, tweede lid, Invorderingswet 1990), mits er in die periode geen afkoop of andere verboden handeling heeft plaatsgevonden.
Wanneer wordt de conserverende aanslag wel kwijtgescholden?
Kwijtschelding bestaat nog, alleen niet meer als vast eindpunt na tien jaar. Voor wie na 15 september 2015 is geëmigreerd, zijn er zes situaties waarin de conserverende aanslag geheel of gedeeltelijk wordt kwijtgescholden of verminderd:
- Pensioen en lijfrente na tien jaar. Het restant van de aanslag over pensioenaanspraken en lijfrenten wordt na tien jaar kwijtgescholden, als er in die periode niet is afgekocht of anderszins in strijd met de regels is gehandeld (artikel 26, tweede lid, Invorderingswet 1990).
- Waardedaling na vertrek. Verkoopt u de aandelen en zijn ze na vertrek minder waard geworden, anders dan door uitkeringen, dan wordt de aanslag verminderd met het box 2-tarief over die daling (artikel 26, vijfde lid, Invorderingswet 1990).
- Belasting in het nieuwe woonland. Wijst het verdrag het heffingsrecht over de verkoopwinst toe aan uw woonland, dan wordt de belasting die daar feitelijk over dezelfde winst is geheven in mindering gebracht.
- Een lagere binnenlandse heffing. Is de conserverende aanslag hoger dan de belasting die u bij een verkoop als inwoner van Nederland zou hebben betaald, dan wordt het verschil kwijtgescholden.
- Dividend. Bij een dividenduitkering kan de ontvanger een deel van de aanslag kwijtschelden ter grootte van de Nederlandse belasting die u over dat dividend betaalt (artikel 26, vierde lid, Invorderingswet 1990).
- Terugkeer naar Nederland. Keert u definitief terug, dan kan de aanslag op verzoek worden verminderd voor het deel waarvoor dan nog uitstel loopt.
Wie vóór 15 september 2015, 15.15 uur is vertrokken, valt nog onder het oude regime: het restant van de aanslag over het aanmerkelijk belang wordt na tien jaar op verzoek kwijtgescholden, mits er in die periode geen verboden handeling heeft plaatsgevonden. Die kwijtschelding komt niet vanzelf; u moet erom vragen. Alle gronden voor kwijtschelding en vermindering zetten wij op een rij in Kwijtschelding van de conserverende aanslag: wanneer vervalt de aanslag wel en niet?.
Wat gebeurt er bij dividend na emigratie?
Elke dividenduitkering na vertrek beëindigt het uitstel naar rato. Vóór 15 september 2015 leidde alleen een uitkering van ten minste 90 procent van de reserves tot invordering; die drempel is afgeschaft. Nu wordt bij iedere uitkering een deel van de conserverende aanslag invorderbaar, berekend als het box 2-tarief over de uitgekeerde reserves, verminderd met de Nederlandse dividendbelasting of inkomstenbelasting die u over dat dividend betaalt en met de in het buitenland feitelijk geheven belasting (artikel 25, achtste lid, onderdeel b, Invorderingswet 1990). Wat er met de aanslag gebeurt als u terugkeert naar Nederland, leest u in Terugkeer naar Nederland na emigratie.
In de praktijk betekent dit dat de conserverende aanslag de dividendstrategie na vertrek mede bepaalt. De vennootschap blijft bovendien vaak in Nederland gevestigd, zodat Nederland ook 15 procent dividendbelasting heft, afhankelijk van het verdrag met uw nieuwe woonland. De timing van uitkeringen vóór vertrek, de omvang van de reserves en de vraag of u de vennootschap na vertrek nog wilt laten groeien, horen daarom in de voorbereiding. Een rekenvoorbeeld staat in Dividend uitkeren na emigratie →.
Wat gebeurt er bij verkoop of overlijden?
Vervreemdt u de aandelen na emigratie, dan eindigt het uitstel volledig (artikel 25, achtste lid, onderdeel a, Invorderingswet 1990). Daar staan drie kwijtscheldingsgronden tegenover (artikel 26, vijfde lid, Invorderingswet 1990). Is de waarde van de aandelen na vertrek gedaald, anders dan door uitkeringen, dan wordt de aanslag verminderd met het box 2-tarief over die waardedaling. Wijst het belastingverdrag het heffingsrecht over de verkoopwinst toe aan het nieuwe woonland, dan wordt de daar feitelijk geheven belasting in mindering gebracht. En is de conserverende aanslag hoger dan de belasting die bij een verkoop in Nederland verschuldigd zou zijn geweest, dan wordt het verschil kwijtgescholden. Bevat het verdrag een aanmerkelijkbelangvoorbehoud, dan heft Nederland zelf en wordt voor buitenlandse belasting geen kwijtschelding verleend.
Overlijden geldt ook als fictieve vervreemding (artikel 4.16, eerste lid, onderdeel e, Wet IB 2001), zodat het uitstel in beginsel eindigt. Het uitstel kan onder voorwaarden worden voortgezet als de nalatenschap binnen twee jaar na het overlijden wordt verdeeld en de erfgenamen aan de eisen van artikel 2, achtste lid, Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990 voldoen. Een testament en een regeling van de aandelen in de nalatenschap zijn voor de geëmigreerde dga daarom geen bijzaak.
Welke rol speelt het belastingverdrag?
De conserverende aanslag is nationaal recht; het verdrag met uw nieuwe woonland bepaalt of Nederland die claim ook kan effectueren. Veel Nederlandse verdragen bevatten een aanmerkelijkbelangvoorbehoud, waarmee Nederland het recht behoudt om vervreemdingswinst van een geëmigreerde aandeelhouder gedurende een aantal jaren te belasten. Andere verdragen wijzen het heffingsrecht volledig aan het woonland toe. Het dividendartikel van het verdrag bepaalt daarnaast hoeveel Nederlandse dividendbelasting overblijft.
Dezelfde emigratie pakt daardoor per bestemming anders uit. Een beoordeling van de conserverende aanslag zonder het verdrag erbij is altijd onvolledig, net als een beoordeling die alleen het verdrag bekijkt en de Invorderingswet vergeet.
Kerncijfers op een rij
| Onderwerp | Regel | Grondslag |
|---|---|---|
| Fictieve vervreemding bij emigratie | Meerwaarde aandelen in box 2 | Artikel 4.16, eerste lid, onderdeel h, Wet IB 2001 |
| Te conserveren inkomen | Aanmerkelijk belang, pensioen, lijfrente, kapitaalverzekering eigen woning | Artikel 2.8, tweede lid, Wet IB 2001 |
| Box 2-tarief 2026 | 24,5 procent tot en met 68.843 euro, 31 procent daarboven | Artikel 2.12 Wet IB 2001 |
| Uitstel binnen EU en EER | Zonder zekerheid | Artikel 25, achtste lid, IW 1990; artikel 2 Uitvoeringsregeling IW 1990 |
| Uitstel buiten EU en EER | Zekerheid kan worden verlangd | Artikel 2 Uitvoeringsregeling IW 1990 |
| Kwijtschelding na tien jaar, aanmerkelijk belang | Vervallen voor emigraties vanaf 15 september 2015 | Belastingplan 2016 |
| Kwijtschelding na tien jaar, pensioen en lijfrente | Blijft mogelijk | Artikel 25, vijfde lid, en artikel 26, tweede lid, IW 1990 |
| Dividend na emigratie | Uitstel eindigt naar rato | Artikel 25, achtste lid, onderdeel b, IW 1990 |
| Verkoop na emigratie | Uitstel eindigt volledig, met kwijtscheldingsgronden | Artikel 25, achtste lid, en artikel 26, vijfde lid, IW 1990 |
| Dividendbelasting | 15 procent, verdrag kan verlagen | Wet op de dividendbelasting 1965 |
Veelgestelde vragen
Moet ik de conserverende aanslag bij vertrek betalen?
Nee, u krijgt op verzoek uitstel van betaling. Binnen de EU en EER zonder zekerheid, daarbuiten kan de ontvanger zekerheid verlangen. De aanslag blijft wel openstaan en wordt invorderbaar bij dividend, verkoop of een andere beëindigingsgrond.
Vervalt de conserverende aanslag na tien jaar?
Voor het aanmerkelijk belang niet, als u na 15 september 2015 bent geëmigreerd. De aanslag blijft dan onbeperkt openstaan. Voor pensioen en lijfrente is kwijtschelding na tien jaar nog wel mogelijk.
Wanneer wordt een conserverende aanslag kwijtgescholden?
Voor emigraties vanaf 15 september 2015 niet meer vanzelf na tien jaar. Wel bij waardedaling na vertrek, bij belasting die het nieuwe woonland over de verkoopwinst heft, bij dividend voor de Nederlandse belasting daarover, en bij terugkeer naar Nederland. Voor pensioen en lijfrente bestaat de kwijtschelding na tien jaar nog.
Kan ik na emigratie dividend uitkeren?
Ja, maar elke uitkering maakt een deel van de conserverende aanslag invorderbaar, naar rato van de uitgekeerde reserves. Nederlandse dividendbelasting en buitenlandse belasting over het dividend worden daarop in mindering gebracht.
Wat als mijn aandelen na vertrek minder waard worden?
Bij verkoop wordt de conserverende aanslag verminderd met het box 2-tarief over de waardedaling na vertrek, voor zover die daling niet komt door uitkeringen. Daarnaast kan in het buitenland betaalde belasting in mindering komen als het verdrag het heffingsrecht aan het woonland toewijst.
Wat moet ik na vertrek aan de Belastingdienst doorgeven?
U moet de ontvanger periodiek laten zien dat er geen aandelen zijn verkocht en geen reserves zijn uitgekeerd, bijvoorbeeld met een jaarrekening of een verklaring van de buitenlandse belastingdienst, en uw actuele adres doorgeven.
Wat gebeurt er bij overlijden?
Overlijden geldt als vervreemding, zodat het uitstel in beginsel eindigt. Onder voorwaarden kan het worden voortgezet als de nalatenschap binnen twee jaar wordt verdeeld. Een goede regeling in het testament is daarom belangrijk.
Waarom dit om planning vooraf vraagt
De conserverende aanslag laat zich na vertrek nauwelijks meer beïnvloeden. De waarde op de dag van vertrek, de reserves in de vennootschap, de uitkeringen vóór emigratie, de keuze van woonland en verdrag, en de vraag of de vennootschap mee verhuist of in Nederland blijft, liggen dan vast. Vóór vertrek zijn al die punten nog keuzes. Een onderbouwde waardering van de aandelen voorkomt bovendien discussie over de hoogte van de aanslag.
Wij brengen de conserverende claim vooraf in kaart, samen met het verdrag van uw nieuwe woonland, verzorgen het verzoek om uitstel en het M-biljet, en blijven na vertrek uw aanspreekpunt voor de informatieverplichtingen en de aangiften van uw vennootschap. Hoe dat traject eruitziet, leest u op Emigratie van de dga.
De informatie op deze pagina is van algemene en informatieve aard en vormt geen fiscaal of juridisch advies. Bedragen en percentages gelden voor 2026 en kunnen wijzigen. Voor toepassing op uw specifieke situatie adviseren wij u graag persoonlijk.
Emigreert u met een aanmerkelijk belang, of bent u net vertrokken? Het emigratiememorandum brengt uw vertrek in kaart: de conserverende aanslag op uw aandelen, het uitstel en de zekerheid, pensioen en lijfrente, de positie van uw bv en het verdrag met uw nieuwe woonland. Daarna begeleiden wij het traject, tot en met het M-biljet en de aangiften na vertrek.
Emigratiememorandum voor de dga: vanaf EUR 3.500 excl. btw (EUR 4.235 incl. btw), vaste prijs vooraf. Emigratie van de dga →
Stel uw vraag per e-mailVertrouwelijk. Vaste prijs vooraf. Advies en uitvoering uit één hand. Aangesloten bij het Register Belastingadviseurs.