Bijgewerkt op 24 september 2026
Wie Nederland verlaat, krijgt te maken met een afrekening over wat in Nederland is opgebouwd en met een aangifte over het vertrekjaar die anders werkt dan een gewone aangifte. De belangrijkste posten zijn de conserverende aanslag over een aanmerkelijk belang, pensioen en lijfrente, de afrekening van een eenmanszaak, de eigen woning en box 3. Bijna alle fiscale schade bij emigratie ontstaat in Nederland, en bijna altijd doordat iets vóór vertrek niet is geregeld. Deze checklist zet de stappen in de volgorde waarin u ze moet nemen.
De checklist is bedoeld voor particulieren, ondernemers en dga's die naar het buitenland verhuizen, ongeacht de bestemming. Voor de dga met een eigen bv is de conserverende aanslag de zwaarste post; die behandelen wij uitgebreid in Conserverende aanslag bij emigratie →
In het kort
- Uw binnenlandse belastingplicht eindigt als u feitelijk in het buitenland gaat wonen; uitschrijving uit de basisregistratie personen is een aanwijzing, niet de toets.
- Over het vertrekjaar doet u één migratieaangifte, het M-biljet, met een binnenlands en een buitenlands deel.
- Een aanmerkelijk belang, pensioen, lijfrente en een kapitaalverzekering eigen woning worden bij vertrek geconserveerd.
- Een eenmanszaak die meeverhuist, wordt afgerekend; binnen de EU en EER kan de belasting onder zekerheid in tien jaarlijkse termijnen worden betaald.
- Een leegstaande woning die te koop staat, blijft tot en met het derde jaar na vertrek eigen woning.
Emigreert u, of bent u net vertrokken? De emigratie fiscale check brengt uw vertrek in kaart: woning, pensioen, box 3 en het belastingverdrag met uw nieuwe woonland. De check is bedoeld voor particulieren zonder bv of aanmerkelijk belang.
Emigratie fiscale check binnen vijf werkdagen: EUR 695 excl. btw (EUR 840,95 incl. btw). Emigratie fiscale check →
Bent u dga of heeft u een aanmerkelijk belang? Dan brengt het emigratiememorandum ook de conserverende aanslag op uw aandelen en de positie van uw bv in kaart, en begeleiden wij daarna het traject tot en met het M-biljet. Emigratiememorandum voor de dga: vanaf EUR 3.500 excl. btw (EUR 4.235 incl. btw), vaste prijs vooraf. Emigratie van de dga →
Stel uw vraag per e-mailVertrouwelijk. Vaste prijs vooraf. Advies en uitvoering uit één hand. Aangesloten bij het Register Belastingadviseurs.
Wanneer eindigt uw binnenlandse belastingplicht?
Waar iemand woont, wordt volgens artikel 4 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen naar de omstandigheden beoordeeld. Het gaat om de vraag waar het middelpunt van uw persoonlijke en economische leven ligt: waar uw gezin woont, waar u werkt, waar uw woning staat en waar uw sociale leven zich afspeelt. Uitschrijving uit de basisregistratie personen is daarbij een belangrijke aanwijzing, maar niet beslissend. Wie op papier vertrekt en feitelijk grotendeels in Nederland blijft, kan binnenlands belastingplichtig blijven.
De datum van vertrek bepaalt de knip in het vertrekjaar: tot die datum bent u binnenlands belastingplichtig en daarna buitenlands belastingplichtig voor uw Nederlandse inkomensbestanddelen. Die knip bepaalt ook het moment waarop de conserverende aanslag en de afrekening van een onderneming worden berekend. Houdt u na vertrek banden met Nederland, dan speelt daarnaast het belastingverdrag met uw nieuwe woonland, dat met een eigen woonplaatsregeling kan bepalen in welk land u voor het verdrag woont.
Welke aangifte doet u over het vertrekjaar?
Over het jaar van emigratie doet u een migratieaangifte, het M-biljet. Daarin komen uw binnenlandse periode en uw buitenlandse periode samen, met de conserverende aanslag, de eigen woning, pensioen en de heffingskortingen. Voor het M-biljet is een apart aangifteprogramma nodig; het gewone digitale aangifteprogramma volstaat niet. De termijn staat in de uitnodiging tot het doen van aangifte (artikel 9 AWR) en verschilt per jaar. Over 2025 kon het M-biljet worden ingediend van 1 mei tot 1 juli 2026. Uitstel is mogelijk, over 2025 tot 1 november 2026.
Voor de heffingskortingen geldt dat zij in het vertrekjaar tijdsevenredig worden verminderd voor het deel van het jaar waarin u niet binnenlands belastingplichtig was (artikel 2.7, tweede lid, Wet IB 2001), met uitzondering van de arbeidskorting en de inkomensafhankelijke combinatiekorting. Na emigratie vervalt het premiedeel van de heffingskortingen zodra u niet meer verzekerd bent voor de Nederlandse volksverzekeringen. Hoe het M-biljet in elkaar zit, leest u in M-biljet bij emigratie →
Wat gebeurt er met uw aanmerkelijk belang?
Houdt u ten minste vijf procent van de aandelen in een vennootschap, dan geldt emigratie als een fictieve verkoop van die aandelen (artikel 4.16, eerste lid, onderdeel h, Wet IB 2001). Over de meerwaarde wordt een conserverende aanslag in box 2 opgelegd, met uitstel van betaling. Binnen de EU en EER zonder zekerheid, daarbuiten kan de ontvanger zekerheid verlangen. Voor emigraties vanaf 15 september 2015 vervalt die aanslag niet meer na tien jaar, en elke dividenduitkering na vertrek maakt een deel ervan invorderbaar. Wat er bij vertrek in totaal wordt afgerekend of geconserveerd, leest u in Exitheffing bij emigratie: wat betaalt u bij vertrek uit Nederland?.
Dit is voor de dga meestal de zwaarste post van de hele emigratie. De waardering van de aandelen, de reserves in de vennootschap, eventuele uitkeringen vóór vertrek en de vraag of de vennootschap in Nederland blijft of mee verhuist, moeten vóór vertrek worden beoordeeld. Het belastingverdrag bepaalt vervolgens hoe lang Nederland na vertrek nog kan heffen; veel Nederlandse verdragen bevatten een aanmerkelijkbelangvoorbehoud van vijf of tien jaar.
Wat gebeurt er met pensioen, lijfrente en kapitaalverzekering?
Ook pensioenaanspraken, lijfrenten waarvoor premieaftrek is genoten en een kapitaalverzekering eigen woning worden bij vertrek geconserveerd (artikel 2.8, tweede lid, Wet IB 2001). Zolang u die aanspraken niet afkoopt of anders gebruikt dan de Nederlandse regels toestaan, blijft het bij een conserverende aanslag met uitstel. Voor pensioen en lijfrente kan het openstaande bedrag na tien jaar worden kwijtgescholden.
Het belastingverdrag bepaalt daarnaast welk land de latere uitkeringen mag belasten. Voor wie na pensionering naar het buitenland verhuist, is dat vaak de belangrijkste vraag van de hele emigratie. Zie daarvoor Gepensioneerd wonen in het buitenland →
Wat als u een eenmanszaak heeft?
Neemt u uw onderneming mee naar het buitenland, dan wordt afgerekend over de stille reserves, de goodwill en de fiscale reserves, alsof u de bedrijfsmiddelen op het moment van vertrek tegen de waarde in het economische verkeer verkoopt (artikel 3.60 en artikel 3.61 Wet IB 2001). Blijft de onderneming in Nederland gevestigd, bijvoorbeeld met een vaste inrichting, dan blijft u daarvoor buitenlands belastingplichtig en vindt die afrekening voor dat deel niet plaats.
Emigreert u naar een lidstaat van de EU of de EER, dan kunt u de belasting over de afrekening op verzoek in tien gelijke jaarlijkse termijnen betalen, mits u voldoende zekerheid stelt (artikel 25a Invorderingswet 1990). Het verzoek moet tegelijk met de aangifte worden gedaan, en het uitstel vervalt onder meer als u niet meer in de EU of EER woont.
Wat gebeurt er met uw woning in Nederland?
Staat uw woning na vertrek leeg en te koop, dan blijft zij eigen woning in het jaar van vertrek en de drie jaren daarna (artikel 3.111, tweede lid, Wet IB 2001). In die periode kunt u de hypotheekrente in Nederland blijven aftrekken, zolang u aannemelijk maakt dat de woning voor verkoop bestemd is. Verkoopt u niet binnen die termijn, of verhuurt u de woning, dan valt zij in box 3 als in Nederland gelegen onroerende zaak.
Houdt u de woning aan en wilt u na die periode nog hypotheekrente aftrekken, dan moet u kwalificerend buitenlands belastingplichtige zijn. Dat vereist dat u in een lidstaat van de EU, de EER, Zwitserland of op de BES-eilanden woont en dat uw inkomen geheel of nagenoeg geheel, in de regel ten minste 90 procent, in Nederland wordt belast (artikel 7.8 Wet IB 2001). Voor de meeste emigranten is dat niet het geval. Zie ook Woning in Nederland, wonend in het buitenland →
Wat gebeurt er in box 3?
Voor het vertrekjaar blijft 1 januari de peildatum. Het voordeel wordt berekend over uw vermogen op die datum en daarna naar tijdsgelang herleid over de maanden waarin u binnenlands belastingplichtig was (artikel 7.7, vierde lid, Wet IB 2001). Na vertrek bent u in box 3 alleen nog belastbaar voor bepaalde Nederlandse bezittingen, vooral in Nederland gelegen onroerende zaken en rechten daarop. Spaargeld en beleggingen vallen dan niet meer onder de Nederlandse heffing.
Dat heeft gevolgen voor de planning. Een woning die u in Nederland aanhoudt en verhuurt, blijft in box 3 belast, ook als u in het buitenland woont, en vaak ook in uw nieuwe woonland. Het verdrag en de Nederlandse regeling ter voorkoming van dubbele belasting bepalen hoe die dubbele heffing wordt voorkomen.
Wat regelt u verder vóór vertrek?
- Laat de waarde van uw aandelen onderbouwen als u een aanmerkelijk belang heeft.
- Beoordeel of een dividenduitkering of herstructurering vóór vertrek verstandig is.
- Breng pensioen, lijfrente en kapitaalverzekeringen in kaart, inclusief pensioen in eigen beheer of een oudedagsverplichting in de bv.
- Bepaal wat er met uw woning gebeurt: verkopen, verhuren of aanhouden.
- Controleer het belastingverdrag met uw nieuwe woonland per inkomensbron.
- Regel uw testament en de erfbelasting: Nederland blijft de erfbelasting nog tien jaar na vertrek heffen als u de Nederlandse nationaliteit heeft (artikel 3, eerste lid, Successiewet 1956).
- Stem uw zorgverzekering, volksverzekeringen en eventuele toeslagen af met de betrokken instanties.
- Plan het M-biljet en het verzoek om uitstel van de conserverende aanslag.
Kerncijfers op een rij
| Onderwerp | Regel | Grondslag |
|---|---|---|
| Woonplaats | Naar de omstandigheden | Artikel 4 AWR |
| Aangifte vertrekjaar | M-biljet, termijn volgens uitnodiging | Artikel 9 AWR |
| Heffingskortingen vertrekjaar | Tijdsevenredig, behalve arbeidskorting en inkomensafhankelijke combinatiekorting | Artikel 2.7, tweede lid, Wet IB 2001 |
| Aanmerkelijk belang | Fictieve vervreemding, conserverende aanslag | Artikel 4.16, eerste lid, onderdeel h, Wet IB 2001 |
| Te conserveren inkomen | Aanmerkelijk belang, pensioen, lijfrente, kapitaalverzekering eigen woning | Artikel 2.8, tweede lid, Wet IB 2001 |
| Eenmanszaak die meeverhuist | Afrekening stille reserves en goodwill | Artikelen 3.60 en 3.61 Wet IB 2001 |
| Betaling afrekening binnen EU en EER | Tien jaarlijkse termijnen, met zekerheid | Artikel 25a IW 1990 |
| Leegstaande woning te koop | Eigen woning tot en met het derde jaar na vertrek | Artikel 3.111, tweede lid, Wet IB 2001 |
| Kwalificerend buitenlands belastingplichtige | Inwoner EU, EER, Zwitserland of BES, inkomen nagenoeg geheel in Nederland belast | Artikel 7.8 Wet IB 2001 |
| Box 3 vertrekjaar | Peildatum 1 januari, tijdsevenredig | Artikel 7.7, vierde lid, Wet IB 2001 |
| Erfbelasting na vertrek | Tien jaar voor Nederlanders | Artikel 3, eerste lid, SW 1956 |
Veelgestelde vragen
Ben ik niet meer belastingplichtig als ik mij uitschrijf?
Niet automatisch. Uw woonplaats wordt naar de feitelijke omstandigheden beoordeeld. Uitschrijving is een aanwijzing, maar wie zijn gezin, werk of woning in Nederland houdt, kan binnenlands belastingplichtig blijven.
Welke aangifte doe ik over het jaar van vertrek?
Het M-biljet, een migratieaangifte die uw binnenlandse en buitenlandse periode combineert. Daarvoor is een apart aangifteprogramma nodig. De termijn staat in de uitnodiging; die verschilt per jaar. Over 2025 kon het M-biljet worden ingediend van 1 mei tot 1 juli 2026. Uitstel kan worden aangevraagd, over 2025 tot 1 november 2026.
Moet ik bij vertrek belasting betalen over mijn bv?
U krijgt een conserverende aanslag over de meerwaarde van uw aandelen, met uitstel van betaling. Binnen de EU en EER zonder zekerheid. De aanslag vervalt niet meer na tien jaar en wordt deels invorderbaar bij dividend of verkoop.
Kan ik mijn hypotheekrente blijven aftrekken na emigratie?
In het jaar van vertrek en de drie jaren daarna, als de woning leegstaat en te koop staat. Daarna alleen als u kwalificerend buitenlands belastingplichtige bent, wat vereist dat u in de EU, EER, Zwitserland of op de BES woont en uw inkomen nagenoeg geheel in Nederland wordt belast.
Wat gebeurt er met mijn spaargeld en beleggingen?
Na vertrek vallen zij niet meer onder de Nederlandse box 3. In het vertrekjaar wordt het box 3-voordeel over uw vermogen op 1 januari tijdsevenredig berekend. Onroerend goed in Nederland blijft wel in box 3 belast.
Blijft Nederland erfbelasting heffen na mijn vertrek?
Ja, als u de Nederlandse nationaliteit heeft, nog tien jaar na vertrek. Het verdrag of de Nederlandse regeling ter voorkoming van dubbele belasting bepaalt of en hoe de buitenlandse erfbelasting daarop in mindering komt.
Waarom de volgorde het verschil maakt
Emigratie is geen reeks losse handelingen maar een keten. De vertrekdatum bepaalt de knip, de knip bepaalt de claims, de claims hangen af van het verdrag, en het verdrag bepaalt wat u vóór vertrek nog moet regelen. Wie de stappen in de juiste volgorde zet, verhuist zijn fiscale positie net zo zorgvuldig als zijn huisraad. Wie achteraf moet repareren, ontdekt dat de meeste claims dan al vaststaan.
Wij doorlopen deze checklist met u vóór vertrek in de emigratie fiscale check, voor een vaste prijs. Voor de dga begeleiden wij daarna het hele traject, van waardering en conserverende aanslag tot het M-biljet en de aangiften na vertrek. Zie Emigratie van de dga.
De informatie op deze pagina is van algemene en informatieve aard en vormt geen fiscaal of juridisch advies. Bedragen en percentages gelden voor 2026 en kunnen wijzigen. Voor toepassing op uw specifieke situatie adviseren wij u graag persoonlijk.
Emigreert u, of bent u net vertrokken? De emigratie fiscale check brengt uw vertrek in kaart: woning, pensioen, box 3 en het belastingverdrag met uw nieuwe woonland. De check is bedoeld voor particulieren zonder bv of aanmerkelijk belang.
Emigratie fiscale check binnen vijf werkdagen: EUR 695 excl. btw (EUR 840,95 incl. btw). Emigratie fiscale check →
Bent u dga of heeft u een aanmerkelijk belang? Dan brengt het emigratiememorandum ook de conserverende aanslag op uw aandelen en de positie van uw bv in kaart, en begeleiden wij daarna het traject tot en met het M-biljet. Emigratiememorandum voor de dga: vanaf EUR 3.500 excl. btw (EUR 4.235 incl. btw), vaste prijs vooraf. Emigratie van de dga →
Stel uw vraag per e-mailVertrouwelijk. Vaste prijs vooraf. Advies en uitvoering uit één hand. Aangesloten bij het Register Belastingadviseurs.