Emigreren uit Nederland - checklist
Emigreren uit Nederland: de fiscale checklist
Emigreren is in de kern een verhuizing, maar fiscaal is het een reeks beslissingen die in de juiste volgorde moeten worden genomen. Wie alleen de inboedel verhuist en de belasting aan het toeval overlaat, ontdekt achteraf dat een gemiste termijn, een verkeerd biljet of een vergeten claim duur uitpakt. De meeste fiscale schade bij emigratie ontstaat niet in het buitenland, maar in Nederland, en bijna altijd doordat iets vóór vertrek niet is geregeld. Deze checklist zet op een rij wat u fiscaal regelt rond een vertrek uit Nederland.
1. Aangifte en belastingplicht
Na emigratie wordt u doorgaans buitenlands belastingplichtig: Nederland belast u dan nog uitsluitend voor bepaalde Nederlandse inkomensbestanddelen, zoals een Nederlandse onderneming, in Nederland gelegen onroerend goed of een aanmerkelijk belang in een Nederlandse vennootschap. Over het vertrekjaar dient u een M-aangifte in, waarin uw inkomen als binnenlands belastingplichtige tot het vertrek én als buitenlands belastingplichtige daarna samenkomen. Houd er rekening mee dat u na emigratie meestal geen recht meer heeft op alle heffingskortingen, en dat fiscale partners alleen over het binnenlandse deel van het jaar inkomensbestanddelen vrij kunnen verdelen.
2. Onderneming en winst uit onderneming
Heeft u een IB-onderneming, dan moet u bij emigratie in veel gevallen fiscaal afrekenen over de stille en fiscale reserves, tenzij u de onderneming in Nederland voortzet; in dat geval blijft u er buitenlands belastingplichtig voor. Voor de belasting over nog niet-gerealiseerde winsten kan op verzoek uitstel van betaling worden verkregen, dat vervalt zodra de winst wordt gerealiseerd. Een vaak gemiste kans: in het jaar van emigratie kunt u onder voorwaarden een extra lijfrentepremieaftrek claimen, ook als de premie pas na vertrek is betaald.
3. Aanmerkelijk belang (box 2)
Emigreert u met een aanmerkelijk belang in een Nederlandse vennootschap, dan wordt over het fictieve vervreemdingsvoordeel een conserverende aanslag opgelegd, met uitstel van betaling dat wordt beëindigd bij daadwerkelijke vervreemding of bij een dividenduitkering. Of Nederland die aanslag ook werkelijk kan innen, hangt af van het belastingverdrag met uw nieuwe woonland. Dit is voor de DGA doorgaans de zwaarste post van de hele emigratie, en het onderwerp dat de meeste planning vooraf vraagt. Lees hierover meer in De conserverende aanslag bij emigratie van de DGA →.
4. Pensioen, lijfrente en kapitaalverzekeringen
Over opgebouwde pensioenrechten, lijfrenteaanspraken en kapitaalverzekeringen kan eveneens een conserverende aanslag worden opgelegd, met uitstel van betaling mits aan de voorwaarden wordt voldaan. Wijst het belastingverdrag het heffingsrecht over pensioen of lijfrente aan het woonland toe, dan kan de conserverende aanslag beperkt blijven tot de in het verleden afgetrokken premies. De waarde van een kapitaalverzekering eigen woning, een KEW, SEW of BEW, wordt bij emigratie als fictief uitgekeerd beschouwd, waarbij over het bovenmatige deel via een conserverende aanslag wordt geheven. Woont u na emigratie in het buitenland en ontvangt u daar pensioen, lees dan ook Gepensioneerd wonen in het buitenland →.
5. Eigen woning
Houdt u uw woning in Nederland aan, dan blijft deze in het jaar van emigratie en de drie daaropvolgende jaren als eigen woning aangemerkt zolang zij leegstaat en te koop staat. In die periode hoeft u geen eigenwoningforfait aan te geven, terwijl u de bijbehorende aftrekposten nog kunt toepassen. Verkoopt u niet binnen die termijn, of voldoet de woning niet aan de voorwaarden, dan verhuist zij naar box 3.
6. Box 3 (sparen en beleggen)
Na emigratie wordt u in box 3 alleen nog belast voor uw Nederlandse vermogen, zoals in Nederland gelegen onroerend goed. Voor het jaar van emigratie geldt de peildatum van 1 januari voor de omvang van het vermogen, ook als u op dat moment nog in Nederland woonde, en wordt het forfaitair rendement tijdsevenredig herrekend over uw binnenlandse periode. Dit maakt het vertrekjaar in box 3 tot een eigen berekening, die afwijkt van een gewoon jaar.
7. Toeslagen en sociale verzekeringen
Na emigratie vervalt het recht op huurtoeslag, terwijl recht op zorgtoeslag of kinderopvangtoeslag onder voorwaarden kan blijven bestaan. Voor uw verzekeringspositie geldt dat u meestal niet langer verzekerd bent voor de Nederlandse volksverzekeringen, tenzij u in Nederland blijft werken of onder een uitzonderingsregeling valt. Stem dit tijdig af, zodat u niet onbedoeld onverzekerd raakt of dubbel betaalt.
8. Fiscaal partnerschap en de migratieaangifte
Na emigratie kunnen partners in beginsel niet langer als fiscale partners worden aangemerkt, tenzij beiden kwalificerend buitenlands belastingplichtige zijn. Het sluitstuk van het vertrekjaar is de migratieaangifte: het M-biljet, waarin uw binnenlandse en buitenlandse periode samenkomen en de conserverende aanslag, de eigen woning, pensioen en de heffingskortingen correct moeten landen. Het biljet kent een eigen termijn en een eigen systematiek, en is bewerkelijker dan een gewone aangifte. Een fout hierin werkt jaren door. Dit is bij uitstek de stap waarbij goed advies vooraf goedkoper is dan herstel achteraf. Lees meer over Het M-biljet bij emigratie →.
9. Beoordeel het belastingverdrag met uw nieuwe woonland
Boven alles staat het belastingverdrag tussen Nederland en het land van bestemming. Het verdrag bepaalt welk land mag heffen over uw loon, pensioen, dividend en vermogenswinst, en in hoeverre Nederland zijn conserverende claims na vertrek nog kan effectueren. Dezelfde situatie pakt onder het ene verdrag heel anders uit dan onder het andere, en de Verdragsstatenlijst van de Belastingdienst geeft per inkomenssoort het heffingsrecht weer. Dit document stuurt de werkelijke uitkomst van uw vertrek.
Waarom de volgorde het verschil maakt
Wat deze checklist laat zien, is dat emigratie geen losse handelingen zijn maar een keten, waarin elke schakel de volgende bepaalt. De woonplaats bepaalt de knip tussen uw binnenlandse en buitenlandse periode, de knip bepaalt de claims, de claims hangen aan het verdrag, en het verdrag bepaalt wat u vóór vertrek nog moet regelen. Wie de stappen in de juiste volgorde zet, verhuist zijn fiscale positie net zo zorgvuldig als zijn huisraad. Wie achteraf moet repareren, ontdekt dat de meeste claims dan al vaststaan.
Dat is hoe wij dit benaderen. Wij doorlopen deze checklist met u vóór uw vertrek, brengen de claims in kaart, beoordelen het verdrag van uw nieuwe woonland en bepalen de juiste volgorde van handelen, met bijzondere ervaring in de corridor Nederland–Suriname en in Nederland–Spanje. Zo blijft uw emigratie wat zij hoort te zijn: een verhuizing, geen fiscale verrassing.
De informatie op deze pagina is van algemene en informatieve aard en vormt geen fiscaal of juridisch advies. Voor toepassing op uw specifieke situatie adviseren wij u graag persoonlijk.