Gepensioneerd wonen in het buitenland
Gepensioneerd wonen in het buitenland: in welk land wordt uw pensioen belast?
Wie met pensioen naar het buitenland verhuist, of vanuit het buitenland in Nederland woont en een buitenlands pensioen ontvangt, stuit op een vraag die zelden eenduidig te beantwoorden is: welk land mag belasting heffen over mijn pensioen? Veel gepensioneerden gaan ervan uit dat het woonland heft, of juist het land waar het pensioen is opgebouwd. De hoofdregel is inderdaad dat het woonland heft, maar er zijn genoeg uitzonderingen om die aanname duur te maken. Het antwoord hangt af van twee dingen tegelijk: wat het belastingverdrag bepaalt, en welk type pensioen u ontvangt. Wie die twee niet samen beoordeelt, riskeert dubbele heffing of een onverwachte naheffing.
Deze bijdrage legt uit hoe de heffing over pensioen bij wonen in het buitenland werkt, waarom het type pensioen zo bepalend is, welke rol de vrijstellingsverklaring speelt, en hoe de zorgverzekering meeloopt.
Wat is de hoofdregel?
De hoofdregel in de meeste door Nederland gesloten belastingverdragen is dat het heffingsrecht over pensioenuitkeringen en soortgelijke beloningen is toegewezen aan het woonland. Woont u in het buitenland, dan mag in beginsel dat land belasting heffen over uw pensioen, en heeft Nederland als bronstaat geen heffingsrecht, tenzij het verdrag anders bepaalt. Dit geldt als uitgangspunt zowel voor particuliere als voor overheidspensioenen, maar juist op de uitzonderingen draait de praktijk.
Belangrijk is wat er gebeurt zonder verdrag. Woont u in een land waarmee Nederland geen belastingverdrag heeft, dan zijn uw pensioenen in Nederland belast voor zover zij met werkzaamheden in Nederland zijn opgebouwd. De aan- of afwezigheid van een verdrag, en de precieze inhoud ervan, is dus het eerste wat u moet vaststellen.
Waarom is het type pensioen bepalend?
De tweede denkfout is dat alle pensioen fiscaal gelijk wordt behandeld. Dat is niet zo, en het onderscheid bepaalt welk land mag heffen.
Voor particuliere pensioenen, opgebouwd in een vroegere private dienstbetrekking, is het heffingsrecht in de meeste verdragen aan het woonland toegewezen. Maar er zijn uitzonderingen die er financieel toe doen. Met sommige landen heeft Nederland afgesproken dat het mag heffen over het in Nederland opgebouwde deel van het pensioen zodra een drempelbedrag wordt overschreden: voor Duitsland geldt een grens van € 15.000 en voor België een grens van € 25.000, waarboven Nederland als bronstaat alsnog mag heffen. Overheidspensioenen volgen een ander spoor: uitkeringen die door een publiekrechtelijk lichaam worden betaald, zijn op grond van het verdragsartikel voor overheidsfuncties doorgaans in de bronstaat, Nederland, belast. En lijfrente-uitkeringen kennen weer hun eigen behandeling, waarbij het verdrag bepaalt of het woonland of Nederland mag heffen, vaak het woonland maar zeker niet altijd.
Het gevolg is dat iemand die meerdere soorten inkomen tegelijk ontvangt, bijvoorbeeld AOW, een particulier pensioen, een overheidspensioen en een lijfrente, voor elk bestanddeel een ander antwoord kan krijgen. Het is dus niet één pensioen met één behandeling, maar een samenstel van stromen die elk afzonderlijk onder het verdrag moeten worden beoordeeld.
Hoe regelt u de vrijstelling van loonheffing?
Wijst het verdrag het heffingsrecht aan uw woonland toe, dan wilt u voorkomen dat de Nederlandse pensioenuitvoerder toch loonheffing inhoudt en u die later moet terugvragen. Daarvoor bestaat de vrijstellingsverklaring. U vraagt deze bij de Belastingdienst aan en stuurt haar naar de pensioenuitbetalende instantie, waarna de inhouding van loonbelasting achterwege blijft.
In veel gevallen wordt tijdens het wonen in het buitenland over de particuliere pensioenen, lijfrenten en de AOW dan ook geen loonbelasting of premie volksverzekeringen ingehouden, omdat die inkomsten niet in Nederland maar in het woonland worden belast. Zonder die verklaring betaalt u mogelijk eerst in Nederland en moet u het achteraf terugvragen, met dubbele administratie en een liquiditeitsnadeel als gevolg. Het tijdig regelen van de vrijstellingsverklaring is daarmee een praktische, maar wezenlijke stap.
Hoe loopt de zorgverzekering mee?
Een onderdeel dat gepensioneerden vaak overvalt, is de zorgverzekering. Wie in het buitenland woont, is veelal sociaal verzekerd in het woonland, maar binnen de EU en een aantal aangesloten landen, waaronder Noorwegen, IJsland, Liechtenstein, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk, kan dat een eigen vorm aannemen. In die situatie betaalt u in Nederland een verdragsbijdrage aan het CAK en bent u voor de zorg in uw woonland verzekerd.
De hoogte van die bijdrage wordt bepaald door de woonlandfactor: een verhoudingsgetal dat de gemiddelde zorgkosten in uw woonland afzet tegen die in Nederland. Woont u in een land met lagere zorgkosten, dan valt de bijdrage lager uit, en omgekeerd. Het gevolg is dat uw werkelijke netto-uitkomst niet alleen door de belasting over het pensioen wordt bepaald, maar ook door deze zorgbijdrage. Wie alleen naar de belastingkant kijkt, mist dit deel van het plaatje.
Wat betekent dit voor de praktijk?
Gepensioneerd wonen in het buitenland is geen kwestie van één regel, maar van het samenspel tussen het toepasselijke belastingverdrag, het type pensioen, de drempelbedragen die sommige verdragen kennen, de vrijstellingsverklaring en de zorgbijdrage met woonlandfactor. De hoofdregel dat het woonland heft, is een vertrekpunt, geen eindpunt, en juist de uitzonderingen, zoals de bronstaatheffing boven een drempel of de aparte behandeling van een overheidspensioen, bepalen vaak de werkelijke uitkomst.
Dat is hoe wij dit benaderen. Wij raadplegen het verdrag tussen Nederland en uw woonland, beoordelen elk pensioenbestanddeel afzonderlijk, vragen waar nodig de vrijstellingsverklaring aan, en betrekken de gevolgen voor uw premies en uw zorgbijdrage in het geheel. Zo weet u vooraf in welk land u over welk deel van uw pensioen betaalt, in plaats van het achteraf te moeten herstellen.
De informatie op deze pagina is van algemene en informatieve aard en vormt geen fiscaal of juridisch advies. Voor toepassing op uw specifieke situatie adviseren wij u graag persoonlijk.